آشنايى دارند و از مريدان او به حساب مىآيند . گروه سوم نامه‌هايى است كه مخاطبِ آن‌ها تمامى مسلمانان و همهء آناند كه نامهء او به دستشان مىرسد چه مريد او باشند يا نباشند . مانند نامه‌هايى كه با اين گونه عنوان شروع مىشود : « اين نامه‌اى است از من به سوى آن كس كه وى را در شنودنِ تذكره همّتى باشد . . . » ( م ج 134 ) . در نامه‌هاى قطب از تاريخ روز و ماه و سال خبرى نيست ، تنها در پايان يكى از نامه‌هايش ( م ج 239 ) چنين نوشته است : « و السلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته من الفقير المخلص الداعى قطب بن محيى تاب اللَّه عليه فى يوم الثلثاء 20 جمادى الثانية سنة 881 » . در برخى نسخه‌هاى مكاتيب مانند نسخهء شماره 4281 فهرست خطى مجلس ، بسيارى از نامه‌ها داراى اسم و عنوان ويژه‌اى است چون : « مكتوب التحميد » ، « مكتوب العزلة » ، « مكتوب الخلوة و الجلوة » ، « مكتوب الخطاب و الكتاب » ( م خ 15 ) ، « مكتوب مخافة الافة » ( م خ 16 ) و . . . ولى قطب تنها در نامه‌اى ( م ج 154 ) از « مكتوب الفرق بين الكتاب والخطاب » ياد مىكند . پاره‌اى نامه‌هاى قطب به دليل حجم زياد آن‌ها يا مضامين بلند و غنى آن‌ها ، به صورت رساله‌هايى جداگانه در رديف آثار قطب شمارش شده‌اند مانند : « رسالهء ابواب الخير » و رسالهء « تخمين الاعمار » « 1 » . ترجمه نگاران كتابى به نام « مفاتيح الغيب » را نيز به او نسبت داده‌اند . « 2 » سبك ادبى مكاتيب نثر مكاتيب نثرى ساده ، شيوا و پخته و گاه مسجّع و موزون است . محتوا وشيوهء نگارش نامه‌ها حكايت از گسترهء آگاهىهاى علمى وادبى نگارنده مىكند . اين شيوهء نثر نويسى كه پس از ظهور سعدى و نگارش گلستان در قرن هفتم آغاز شده است ، شيوهء ماندگارِ عالمان و اديبان - اگر چه پر افت و خيز - تا قرن هشتم و نهم پيش از استيلاى حكومت صفوى است .

--> ( 1 ) . ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 473 . الذريعة إِلى تصانيف الشيعه ، ج 1 ، ص 78 و ج 4 ، ص 14 . ( 2 ) . الذريعة إِلى تصانيف الشيعه ، ج 21 ، ص 304 .